Kronik hastalıklarda egzersiz ve spor

Düzenli fiziksel aktivite, kronik hastalıkların yönetiminde ilaç ve beslenme kadar önemli bir yere sahiptir. Doğru planlanmış bir egzersiz programı kan şekeri ve tansiyon kontrolüne katkı sağlar, nefes darlığını ve yorgunluğu azaltır, günlük işleri kolaylaştırır. Ancak kronik hastalığı olan kişilerin egzersize başlarken bazı noktalara dikkat etmesi gerekir.

Kimlere uygulanır?

• Diyabet (şeker hastalığı): Egzersiz, kasların kan şekerini kullanmasına yardımcı olur.
• Yüksek tansiyon: Düzenli aerobik egzersiz, tansiyon kontrolünü destekler.
• Kalp hastalıkları: Kalp krizi veya kalp ameliyatı sonrası, hekimin onayıyla ve kontrollü şekilde yapılan egzersiz kalp rehabilitasyonunun parçasıdır.
• KOAH ve diğer akciğer hastalıkları: Egzersiz, solunum kaslarını ve genel kondisyonu güçlendirerek nefes darlığıyla baş etmeyi kolaylaştırır.
• Kireçlenme, bel ve boyun ağrısı: Uygun egzersizler eklemleri destekleyen kasları güçlendirir.
• Kemik erimesi (osteoporoz): Yük bindiren ve denge egzersizleri kemik sağlığını ve düşme riskinin azaltılmasını destekler.

Başlamadan önce

Egzersize başlamadan önce sizi takip eden hekiminize danışın. Hekiminiz hastalığınızın durumuna, kullandığınız ilaçlara ve varsa diğer sorunlarınıza göre hangi egzersizlerin, hangi yoğunlukta yapılabileceğini değerlendirir. Gerekli görülürse egzersiz öncesinde ek tetkikler istenebilir.

Egzersiz nasıl planlanır?

• Düşük yoğunlukla başlayın: Kısa süreli ve hafif egzersizlerle başlanır, süre ve tempo haftalar içinde kademeli olarak artırılır.
• Dengeli bir program: Yürüyüş, bisiklet veya yüzme gibi aerobik egzersizler; kuvvet egzersizleri; germe ve denge çalışmaları birlikte planlanır.
• Konuşabileceğiniz tempo: Aerobik egzersiz sırasında nefes nefese kalmadan konuşabiliyor olmanız, çoğu kişi için uygun bir başlangıç yoğunluğudur.
• Isınma ve soğuma: Her seans hafif tempolu bir ısınmayla başlar ve yavaşlayarak biter.
• Hastalığa özel önlemler: Diyabetli kişilerin egzersiz öncesi ve sonrasında kan şekerini takip etmesi, yanında hızlı etkili şeker bulundurması ve ayaklarını düzenli kontrol etmesi önerilir. Tansiyon hastalarının ağırlık kaldırırken nefesini tutmaması gerekir. KOAH hastalarında nefes egzersizleri programın parçasıdır.
• Süreklilik: Uzun aralıklarla yapılan yoğun egzersiz yerine, haftanın çoğu gününe yayılmış düzenli aktivite daha yararlıdır.

Egzersiz kıyafetinizin rahat, ayakkabınızın ayağınızı sıkmayan ve destekleyen türden olması; sıcak ve nemli havalarda egzersizi serin saatlere almak ve yeterli sıvı tüketmek de önemlidir. Bir hastalık atağı, ateş veya ciddi halsizlik varsa egzersize ara verilmeli, iyileştikten sonra daha düşük yoğunlukla yeniden başlanmalıdır.

Egzersizi hemen bırakmanız gereken durumlar

Aşağıdaki belirtilerden biri olursa egzersizi bırakın ve hekiminize başvurun. Belirtiler şiddetliyse veya geçmiyorsa acil servise gidin:

• Göğüs ağrısı, göğüste baskı ya da sıkışma hissi
• Olağandışı nefes darlığı
• Baş dönmesi, bayılacak gibi olma
• Çarpıntı veya düzensiz kalp atışı
• Titreme, terleme, ani açlık hissi, bulanık görme gibi düşük kan şekeri belirtileri
• Ani başlayan güçsüzlük, konuşma bozukluğu

Rehabilitasyonun rolü

Fizik tedavi ve rehabilitasyon, kronik hastalığı olan kişilerin egzersize güvenle başlamasına ve programı sürdürmesine yardımcı olur. Eşlik eden eklem ağrısı, denge sorunu veya kas güçsüzlüğü varsa egzersizler bu durumlara göre uyarlanır. Hastalığın seyri değiştiğinde ya da yeni bir ilaca başlandığında program yeniden gözden geçirilir.

Merkezimizde egzersiz programı, fiziksel tıp ve rehabilitasyon uzmanının muayenesinden sonra, sizi takip eden hekimin önerileri de dikkate alınarak planlanır. Bilgi ve randevu için merkezimizi arayabilirsiniz.