Donuk omuz nedir, fizik tedavisi nasıl yapılır?

Donuk omuz, omuz ekleminin ağrılı şekilde sertleştiği ve hareketlerin belirgin olarak kısıtlandığı bir durumdur. Saç taramak, ceket giymek ya da arkaya uzanmak gibi basit işler zorlaşabilir. Çoğu zaman yavaş ilerleyen ve zamanla düzelme eğilimi gösteren bir tablodur; fizik tedavi bu süreçte ağrıyı azaltmaya ve hareketi korumaya yardımcı olur.

Donuk omuz nedir?

Tıpta adeziv kapsülit olarak da adlandırılan donuk omuzda, omuz eklemini saran kapsül kalınlaşır ve gerginleşir. Bunun sonucunda eklemin hem kişinin kendi hareketiyle hem de başkası tarafından hareket ettirildiğinde açılması kısıtlanır. Bu özellik, donuk omuzu tendon sorunlarından ayıran önemli bir ipucudur.

Kimlerde görülür?

• Çoğunlukla 40–60 yaş arasında
• Kadınlarda daha sık
• Şeker hastalarında (diyabet) belirgin olarak daha sık
• Tiroit hastalıkları olanlarda
• Omuz yaralanması, kırık ya da ameliyat sonrası uzun süre hareketsiz kalanlarda

Bazı kişilerde belirgin bir neden bulunmaz.

Belirtiler

Donuk omuz genellikle aşamalar halinde seyreder:

• Ağrılı dönem: Omuzda giderek artan, özellikle geceleri belirginleşen ağrı ve başlayan hareket kısıtlılığı
• Donma dönemi: Ağrı azalabilir ama omuz belirgin şekilde sertleşir; kolu yana ve yukarı kaldırmak, arkaya uzanmak zorlaşır
• Çözülme dönemi: Hareketler kademeli olarak geri gelir

Bu süreç kişiden kişiye değişir ve uzun sürebilir. Tanı hekim muayenesiyle konur; diğer nedenleri dışlamak için gerektiğinde görüntüleme yapılır.

Fizik tedavi ve rehabilitasyon nasıl yapılır?

Tedavinin amacı ağrıyı kontrol etmek, var olan hareketi korumak ve kaybedilen hareketi kademeli olarak geri kazanmaktır. Program, hastalığın hangi döneminde olduğunuza göre düzenlenir.

• Ağrı kontrolü: Ağrılı dönemde hekimin önerdiği ilaç tedavisi, gerektiğinde enjeksiyonlar ve fizik tedavi uygulamaları ağrıyı azaltmaya yardımcı olabilir.
• Hareket egzersizleri: Ağrıyı aşırı artırmayan, yumuşak germe ve hareket açıklığı egzersizleri; sarkaç egzersizleri ve duvarda parmak yürütme gibi basit hareketler sık kullanılır.
• Elle uygulanan teknikler: Eklem kapsülünün esnemesine yardımcı olan mobilizasyon teknikleri programa eklenebilir.
• Güçlendirme: Hareket arttıkça omuz ve kürek kemiği çevresi kasları güçlendirilir.

Egzersizlerin evde günde birkaç kez, kısa ve düzenli şekilde yapılması önemlidir. Zorlayıcı ve çok ağrılı germeler, özellikle ağrılı dönemde, şikâyetleri artırabilir.

Günlük yaşamda öneriler

• Kolu tamamen kullanmamak sertliği artırabilir; ağrının izin verdiği ölçüde günlük işlerde kolunuzu kullanmaya devam edin.
• Uyurken ağrılı omzun üzerine yatmamaya çalışın; kolun altına yastık koymak rahatlatabilir.
• Egzersizden önce omuza kısa süreli ılık uygulama yapmak hareketi kolaylaştırabilir.
• Şeker hastalığınız varsa kan şekeri kontrolü genel sağlığınız için önemlidir; takiplerinizi aksatmayın.

Ne zaman hekime başvurmalı?

• Omuz ağrısının gece uykudan uyandıracak kadar şiddetli olması
• Hareket kısıtlılığının giderek artması
• Düşme ya da darbe sonrası ani başlayan omuz ağrısı ve kolu kaldıramama
• Ateş, omuzda kızarıklık ve ısı artışı
• Sol omuz ve kol ağrısına nefes darlığı, terleme ya da göğüs baskısının eşlik etmesi (kalp kaynaklı olabilir; acil durum)

Donuk omuz için rehabilitasyon programınız, fiziksel tıp ve rehabilitasyon uzmanının muayenesinden sonra hastalığın dönemine göre planlanır. Bilgi ve randevu için merkezimizi arayabilirsiniz.