Ortopedik ameliyatlar; kemik, eklem, bağ, tendon ve omurga sorunlarını düzeltmeyi amaçlar. Ameliyatla yapısal sorun giderilse de iyileşen dokuların yeniden işlev kazanması zaman ve doğru yönlendirilmiş hareket gerektirir. Ameliyat sonrası rehabilitasyon, bu süreci güvenli ve planlı şekilde yürütmeye yardımcı olur.
Hangi ameliyatlardan sonra rehabilitasyon gerekir?
Rehabilitasyon pek çok ortopedik ameliyatın ardından önerilir. Örneğin:
- Omuzda rotator manşet (omuz tendonu) tamiri ve omuz çıkığı ameliyatları
- Dizde menisküs ve bağ ameliyatları
- Diz ve kalça protezleri
- Kırıkların plak, vida ya da çivi ile tedavisi
- Aşil tendonu ve diğer tendon tamirleri
- Bel ve boyun fıtığı gibi omurga ameliyatları
Her ameliyatın iyileşme kuralları farklıdır; aynı ameliyat bile kişiye göre farklı ilerleyebilir. Hangi hareketin ne zaman yapılabileceği, dokunun iyileşme süresine ve ameliyatı yapan hekimin önerilerine göre belirlenir.
Rehabilitasyonun amaçları
- Ağrı ve şişliği azaltmak
- Ameliyat bölgesini koruyarak eklem sertliğini önlemek
- Kas gücünü ve dayanıklılığı yeniden kazanmak
- Denge, yürüyüş ve duruşu düzeltmek
- Günlük yaşam, iş ve spor aktivitelerine güvenle dönmek
Fizik tedavi ve rehabilitasyon nasıl yapılır?
Koruma dönemi: İlk haftalarda iyileşen dokuya zarar vermemek önceliklidir. Ağrı ve şişlik kontrolü, korunan bölge dışındaki eklemlerin hareketli tutulması, gerekiyorsa atel ya da koltuk değneği gibi yardımcı cihazların doğru kullanımı öğretilir.
Hareket kazanma dönemi: Hekimin izin verdiği sınırlar içinde eklem hareket açıklığı kademeli olarak artırılır. Elle uygulanan teknikler ve fizik tedavi uygulamaları bu döneme destek olabilir.
Güçlendirme dönemi: Kas kuvveti, denge ve koordinasyon çalışmaları ağırlık kazanır. Egzersizlerin zorluğu iyileşmeye göre artırılır.
İşleve dönüş dönemi: İş, ev ve spor için gereken hareketler çalışılır. Dönüş zamanı ameliyatın türüne ve kişinin ilerlemesine göre kişiden kişiye değişir.
Evde yapılması önerilen egzersizlerin düzenli sürdürülmesi, merkezde yapılan tedavinin etkisini destekler.
Evde dikkat edilmesi gerekenler
- Hekiminizin önerdiği atel, korse ya da kol askısını belirtilen süre boyunca kullanın.
- Yara bakımı ve dikişlerin alınma zamanı konusundaki önerilere uyun.
- Ağrı kesicileri ve diğer ilaçları hekiminizin önerdiği şekilde kullanın; egzersizden önce ağrının kontrol altında olması çalışmayı kolaylaştırır.
- Ameliyatlı bölgede şişlik oluyorsa, izin verilen durumlarda uzvu yukarıda tutmak ve kısa süreli soğuk uygulama faydalı olabilir.
- Hareketsiz geçen uzun süreler yerine gün içine yayılmış kısa egzersiz ve yürüyüş molaları verin.
- Araç kullanma, işe dönme ve spora başlama zamanlarını hekiminize danışarak belirleyin.
Ne zaman hekime başvurmalı?
- Ateş, üşüme titreme
- Yarada kızarıklık, ısı artışı, akıntı ya da açılma
- Baldırda ani şişlik, ağrı ve kızarıklık (derin ven trombozu şüphesi; acil durum)
- Ani nefes darlığı ya da göğüs ağrısı (acil durum)
- Ameliyatlı bölgede giderek artan ağrı, uyuşma ya da güç kaybı
- Omurga ameliyatı sonrası idrar ya da dışkı kontrolünde bozulma (acil durum)
Ameliyat sonrası rehabilitasyon programınız, fiziksel tıp ve rehabilitasyon uzmanının muayenesinden sonra, ameliyatınızı yapan hekimin önerileriyle uyumlu olarak planlanır. Bilgi ve randevu için merkezimizi arayabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerini tutmaz. Tanı ve tedavi için hekiminize başvurun.
Fotoğraf: Sincerely Media, Unsplash
