Çocuklarda düz taban ve çukur taban

Ayak tabanının iç kısmında yer alan kavis, vücut ağırlığının dengeli dağılmasına ve yürürken şok emilimine yardımcı olur. Bu kavis bazı çocuklarda olması gerekenden düşük (düz taban), bazılarında ise yüksek (çukur taban) olabilir. Her düz ya da çukur taban tedavi gerektirmez; önemli olan hangi durumun normal gelişimin parçası olduğunu, hangisinin değerlendirme gerektirdiğini ayırt etmektir.

Düz taban ve çukur taban nedir?

Düz taban (pes planus), ayak iç kavsinin basarken belirgin şekilde düşmesi ya da hiç görülmemesidir. Bebeklerde ve küçük çocuklarda ayak tabanında yağ dokusu fazladır ve bağlar esnektir; bu nedenle kavis henüz belirgin değildir. Ayak kavsi genellikle çocukluk yılları boyunca yavaş yavaş gelişir.

Çocuk ayakta dururken düz görünen ancak parmak ucuna kalktığında kavsi ortaya çıkan ayağa esnek düz taban denir ve çoğu zaman ağrı yapmaz. Kavsin hiçbir pozisyonda oluşmadığı sert düz taban ise daha ayrıntılı değerlendirme gerektirir.

Çukur taban (pes kavus), ayak kavsinin olması gerekenden yüksek olmasıdır. Daha az görülür ve bazı çocuklarda altta yatan nörolojik ya da kas kaynaklı bir duruma işaret edebilir. Bu nedenle çukur taban fark edildiğinde mutlaka hekim değerlendirmesi önerilir.

Belirtiler

Ebeveynlerin dikkat edebileceği durumlar şunlardır:

• Ayakkabıların belirgin şekilde bir taraftan aşınması
• Çabuk yorulma, uzun yürüyüşlerden kaçınma
• Ayak tabanında, topukta ya da bacaklarda ağrı
• Sık tökezleme, düşme ya da ayak bileği burkulması
• Ayak parmaklarında pençeleşme, ayağın dış kenarına basma (çukur tabanda)
• Kavsin tek ayakta farklı olması ya da zamanla değişmesi

Fizik tedavi ve rehabilitasyon nasıl yapılır?

Ağrısız, esnek düz tabanı olan ve günlük aktivitelerini rahatça yapabilen çocuklarda çoğu zaman takip yeterlidir. Ağrı, yorgunluk, yürüme bozukluğu ya da sert bir ayak yapısı varsa tedavi planlanır. Fizik tedavi programı genellikle şunları içerir:

• Ayak ve ayak bileği kaslarının güçlendirilmesi: Parmaklarla nesne toplama, havlu kıvırma, parmak ucunda yürüme gibi oyunlaştırılmış egzersizler.
• Germe çalışmaları: Özellikle baldır kaslarının ve aşil tendonunun esnetilmesi.
• Denge ve yürüme eğitimi: Farklı zeminlerde yürüme, tek ayak üzerinde durma çalışmaları.
• Ayakkabı ve tabanlık önerileri: Gerekli görülen durumlarda hekim tarafından tabanlık önerilebilir. Tabanlıklar ayağı destekler ancak kavsi kalıcı olarak oluşturmaz; bu nedenle egzersizle birlikte değerlendirilir.

Çukur tabanda tedavi, altta yatan nedene göre planlanır ve çocuk nörolojisi ya da ortopedi gibi diğer branşlarla birlikte yürütülebilir. Her iki durumda da egzersizlerin evde, oyunun bir parçası olarak düzenli yapılması ve ailenin süreci takip etmesi önemlidir.

Ne zaman hekime başvurmalı?

Çocuğunuz ayak ya da bacak ağrısından sık şikâyet ediyorsa, yaşıtlarına göre çabuk yoruluyorsa, sık düşüyorsa ya da ayak bileği burkuluyorsa hekime başvurmanız önerilir. Ayak yapısının sert olması, iki ayak arasında belirgin fark bulunması, ayak şeklinin zamanla değişmesi ve çukur taban ise mutlaka değerlendirilmelidir.

Merkezimizde düz taban ve çukur taban için egzersiz programı, fiziksel tıp ve rehabilitasyon uzmanının muayenesinin ardından çocuğunuza özel olarak planlanır. Bilgi ve randevu için merkezimizi arayabilirsiniz.