Skolyoz ve kifoz: omurga eğriliklerinde fizik tedavi

Skolyoz ve kifoz, omurganın normal yapısından farklı eğrilikler göstermesidir. Özellikle büyüme çağındaki çocuklarda ve ergenlerde görülür ve çoğu zaman ağrı yapmadığı için fark edilmesi gecikebilir. Erken tanı, düzenli takip ve doğru egzersiz programı, eğriliğin izlenmesi ve duruşun desteklenmesi açısından önemlidir.

Skolyoz ve kifoz nedir?

Sağlıklı bir omurga önden bakıldığında düz, yandan bakıldığında ise boyun ve bel bölgesinde hafif içe, sırt bölgesinde hafif dışa doğru kavislidir.

Skolyoz, omurganın yana doğru eğrilmesi ve aynı zamanda kendi ekseni etrafında dönmesidir. En sık görülen tipi, nedeni bilinmeyen ve ergenlik döneminde ortaya çıkan idiyopatik skolyozdur.

Kifoz ise sırt bölgesindeki öne doğru kavsin olması gerekenden fazla olmasıdır. Kötü duruşa bağlı esnek kifoz ile omurga yapısındaki değişikliklere bağlı daha sert kifoz tipleri birbirinden ayrılır.

Kimlerde görülür?

Skolyoz en sık hızlı büyüme dönemindeki ergenlerde, özellikle kız çocuklarında görülür. Ailede skolyoz öyküsü olması riski artırabilir. Bazı çocuklarda skolyoz doğuştan omurga farklılıklarına ya da serebral palsi gibi nörolojik ve kas hastalıklarına bağlı gelişir. Duruşa bağlı kifoz ise uzun süre eğik oturma, ağır çanta taşıma ve hareketsizlikle ilişkili olabilir.

Belirtiler

Ebeveynlerin dikkat edebileceği işaretler şunlardır:

• Omuzların ya da kalçaların aynı hizada olmaması
• Kürek kemiklerinden birinin daha belirgin olması
• Öne eğilince sırtın bir tarafında kabarıklık görülmesi
• Belin bir yanında daha belirgin girinti olması
• Sırtta belirgin kamburluk, başın öne doğru durması

Bu bulgulardan birini fark ettiğinizde hekime başvurmanız önerilir. Eğriliğin derecesi ve tipi, muayene ve gerektiğinde röntgen ile belirlenir.

Fizik tedavi ve rehabilitasyon nasıl yapılır?

Tedavi; eğriliğin derecesine, tipine, çocuğun yaşına ve büyümesinin ne kadar devam edeceğine göre planlanır. Hafif eğriliklerde düzenli takip ve egzersiz, orta derecede eğriliklerde hekimin önerisiyle korse tedavisi, ileri ve hızlı ilerleyen eğriliklerde ise cerrahi değerlendirme gündeme gelebilir. Fizik tedavi bu sürecin her aşamasında yer alabilir:

• Omurgaya özgü egzersizler: Eğriliğin tipine göre planlanan, duruş farkındalığını ve gövde kontrolünü geliştiren egzersizler.
• Gövde kaslarının güçlendirilmesi: Karın, sırt ve kalça kaslarının dengeli şekilde çalıştırılması.
• Esneklik ve nefes çalışmaları: Kısalmış kasların esnetilmesi, göğüs kafesinin hareketliliğinin desteklenmesi.
• Duruş eğitimi: Okulda, ders çalışırken ve ekran karşısında doğru oturma alışkanlıkları.
• Korse takibi: Korse kullanan çocuklarda egzersiz programının korse tedavisiyle birlikte sürdürülmesi.

Egzersizlerin eğriliği tek başına düzelteceğini söylemek doğru değildir; ancak duruşu, kas dengesini ve yaşam kalitesini desteklerler. Ailenin katılımı ve egzersizlerin evde düzenli yapılması bu nedenle önemlidir. Takip sürecine ortopedi gibi diğer branşlar da dahil olabilir.

Ne zaman hekime başvurmalı?

Omuz ya da kalça seviyesinde fark, sırtta kamburluk veya öne eğilince belirgin asimetri gördüğünüzde hekime başvurmanız önerilir. Bilinen skolyozu olan bir çocukta eğriliğin hızla artması, sırt ağrısının belirginleşmesi, bacaklarda uyuşma, güçsüzlük ya da idrar ve dışkı kontrolünde değişiklik gibi bulgular ise vakit kaybetmeden değerlendirilmelidir.

Merkezimizde skolyoz ve kifoz için egzersiz programı, fiziksel tıp ve rehabilitasyon uzmanının muayenesinin ardından çocuğunuza özel olarak planlanır. Bilgi ve randevu için merkezimizi arayabilirsiniz.