Kas hastalıklarında fizik tedavi ve rehabilitasyon

Kas hastalıkları, kasların yapısını ya da kasları çalıştıran sinir-kas bağlantısını etkileyen geniş bir hastalık grubudur. Bu hastalıkların çoğunda temel sorun ilerleyici kas güçsüzlüğüdür. Fizik tedavi ve rehabilitasyon, hastalığın seyrini değiştirmese de hareketliliği, eklem sağlığını ve günlük yaşamdaki bağımsızlığı korumada önemli bir rol oynar.

Kas hastalıkları nedir?

Bu grupta farklı nedenlere bağlı pek çok hastalık yer alır:

• Kas distrofileri: Genetik kökenli, kas dokusunun zamanla zayıfladığı hastalıklar.
• Miyopatiler: Kasın yapısını ya da çalışmasını etkileyen, doğuştan veya sonradan ortaya çıkabilen hastalıklar.
• İnflamatuar kas hastalıkları: Bağışıklık sisteminin kası etkilediği durumlar (örneğin polimiyozit).
• Sinir-kas kavşağı hastalıkları: Sinirden kasa iletimin bozulduğu durumlar (örneğin myastenia gravis).

Tanı nöroloji uzmanı tarafından konur; kan tahlilleri, EMG ve gerektiğinde kas biyopsisi ile genetik testler kullanılır.

Belirtiler

Hastalığın türüne göre değişmekle birlikte sık görülen belirtiler şunlardır:

• Merdiven çıkmakta, oturduğu yerden kalkmakta zorlanma
• Kolları baş üstüne kaldırmakta güçlük
• Çabuk yorulma ve dayanıklılıkta azalma
• Sık düşme, yürüyüşte değişiklik
• Eklemlerde hareket kısıtlılığı ve kasılmalar (kontraktür)
• İleri dönemde yutma ve solunumda güçlük

Fizik tedavi ve rehabilitasyon nasıl yapılır?

Rehabilitasyonun amacı, mevcut kas gücünü ve eklem hareketini korumak, komplikasyonları önlemek ve kişinin günlük yaşamda olabildiğince bağımsız kalmasını sağlamaktır. Program, hastalığın türüne ve evresine göre dikkatle ayarlanır. Kas hastalıklarında aşırı yorucu egzersiz kaslara zarar verebileceği için yoğunluk kontrollü tutulur.

• Germe ve eklem hareket açıklığı egzersizleri: Eklem kısıtlılıklarını ve kasılmaları önlemek ya da geciktirmek için düzenli olarak yapılır.
• Hafif ve orta düzeyde güçlendirme: Yorulmaya yol açmayacak dozda, kişiye uygun görülen kas gruplarına.
• Aerobik egzersizler: Yürüme, sabit bisiklet veya suda egzersiz gibi düşük yoğunluklu aktiviteler, uygun görülen durumlarda.
• Solunum egzersizleri: Solunum kaslarının etkilendiği hastalıklarda akciğer kapasitesini desteklemek için.
• Denge ve düşme önleme çalışmaları: Güvenli yürüyüş ve transfer becerileri.
• Yardımcı cihazlar: Atel, ortez, baston veya tekerlekli sandalye gibi destekler gerektiğinde önerilir.

Egzersiz sonrası uzun süren kas ağrısı, aşırı yorgunluk ya da idrar renginde koyulaşma, yüklenmenin fazla olduğunu gösterebilir; bu durumda programın gözden geçirilmesi gerekir.

Ne zaman hekime başvurmalı?

• Nedeni bilinmeyen ve giderek artan kas güçsüzlüğü
• Göz kapağında düşme, çift görme, konuşma ya da yutmada güçlük
• Nefes darlığı veya solunum sıkıntısı (acil durum)
• Egzersiz sonrası şiddetli kas ağrısı ile birlikte koyu renkli idrar
• Sık düşmeler

Kas hastalıklarında rehabilitasyon programı, fiziksel tıp ve rehabilitasyon uzmanının muayenesinden ve tanıyı koyan hekimle iş birliği içinde planlanır. Bilgi ve randevu için merkezimizi arayabilirsiniz.