Yüz felci (Bell paralizisi) nedir, fizik tedavisi nasıl yapılır?

Yüz felci, yüzün bir yarısındaki kasları çalıştıran yüz sinirinin (fasiyal sinir) etkilenmesiyle ortaya çıkar. En sık görülen türü, nedeni tam olarak bilinmeyen ve aniden başlayan Bell paralizisidir. Çoğu kişi zaman içinde belirgin şekilde iyileşir; fizik tedavi bu süreçte yüz kaslarının işlevini desteklemeye ve göz korumasına yardımcı olur.

Yüz felci nedir?

Yüz siniri; gülümseme, kaşları kaldırma, gözü kapatma ve dudakları büzme gibi mimik hareketlerini sağlar. Bu sinir etkilendiğinde yüzün o tarafında kaslar zayıflar ya da hiç çalışmaz.

Bell paralizisinde sinirin, kafatası içinden geçtiği dar kanalda şişmesinin rol oynadığı düşünülür. Bazı viral enfeksiyonlar, soğuğa maruz kalma ve bağışıklık sistemindeki değişiklikler tetikleyici olabilir. Bunun dışında yüz felci; kulak enfeksiyonları, zona, travma, tümörler ya da yüz bölgesine yapılan ameliyatlar sonrasında da gelişebilir.

Yüz felci ile inme arasındaki fark

İnmeye bağlı yüz kaymasında genellikle yüzün alt kısmı etkilenir, alın hareketleri korunur ve çoğu zaman kol ya da bacakta güçsüzlük, konuşma bozukluğu gibi başka belirtiler eşlik eder. Bell paralizisinde ise alın dahil yüzün bir yarısının tamamı etkilenir. Ancak bu ayrımı kesin olarak hekim yapar; ani başlayan her yüz kayması acil olarak değerlendirilmelidir.

Belirtiler

• Yüzün bir tarafında ani başlayan güçsüzlük veya felç
• Gözü tam kapatamama, gözde kuruluk ya da sulanma
• Ağzın bir yana kayması, su içerken ağızdan kaçırma
• Kaşı kaldıramama, alnı kırıştıramama
• Kulak arkasında ağrı, seslere karşı hassasiyet
• Dilin ön kısmında tat alma değişikliği

Fizik tedavi ve rehabilitasyon nasıl yapılır?

Bell paralizisinde ilaç tedavisi hekim tarafından planlanır ve erken başlanması önemlidir. Fizik tedavi bu tedaviyi tamamlar. Program, sinirin ne ölçüde etkilendiğine ve iyileşmenin evresine göre hazırlanır.

• Göz koruması: Göz tam kapanmıyorsa kornea kurumaya karşı korunmalıdır. Hekimin önerdiği damla ve merhemler ile gece göz bandı kullanımı bu dönemde önemlidir.
• Yüz egzersizleri: Ayna karşısında, yavaş ve kontrollü yapılan kaş kaldırma, gözü yumma, gülümseme ve dudak büzme hareketleri.
• Yüz masajı: Kasların esnekliğini korumaya yardımcı olabilir.
• Ayna ile geri bildirim eğitimi: İki tarafın simetrik çalışmasını sağlamaya yönelik.
• Elektrik stimülasyonu: Kullanımı tartışmalı olduğu için yalnızca hekimin uygun gördüğü durumlarda değerlendirilir.

İyileşme döneminde zorlayıcı ve hızlı yüz hareketlerinden kaçınmak önerilir. Bazı kişilerde iyileşme sonrasında istemsiz eş hareketler (örneğin gülümserken gözün kısılması) gelişebilir; bu durumda da hedefe yönelik egzersizler fayda sağlayabilir.

Ne zaman hekime başvurmalı?

• Yüzde ani başlayan her kayma veya güçsüzlük: Özellikle kol ya da bacakta güçsüzlük, konuşma bozukluğu veya baş dönmesi eşlik ediyorsa hemen acil servise başvurun.
• Gözün kapanmaması, gözde kızarıklık veya ağrı
• Kulakta veziküllü döküntü, şiddetli kulak ağrısı veya işitme kaybı
• Birkaç hafta içinde hiçbir düzelme olmaması

Yüz felcinde rehabilitasyon programı, fiziksel tıp ve rehabilitasyon uzmanının muayenesinden sonra size özel olarak planlanır. Bilgi ve randevu için merkezimizi arayabilirsiniz.